Ziarnistość papieru ściernego to liczba podana na odwrocie arkusza po literze P (np. P80, P240), im wyższa, tym drobniejsze ziarno i gładsza powierzchnia po szlifowaniu. Zasada jest prosta: zaczynasz grubym papierem, żeby zebrać materiał, i kończysz drobnym, żeby wygładzić ślady po poprzednim.
Niżej tłumaczymy, co dokładnie oznaczają poszczególne zakresy gradacji, jaki papier dobrać do drewna, metalu i lakieru, kiedy szlifować na sucho, a kiedy na mokro, oraz jak dopasować ziarnistość do narzędzia. Na końcu znajdziesz tabelę dobór ziarnistości do zastosowania i odpowiedzi na najczęstsze pytania. Piszemy jako sklep z 45-letnim stażem, który prowadzi materiały ścierne Klingspor, więc liczby podajemy konkretne.
Co oznacza ziarnistość papieru ściernego
Ziarnistość, nazywana też gradacją albo granulacją, mówi o wielkości ziaren ścierniwa naklejonych na podłożu papieru. W Europie obowiązuje skala FEPA, oznaczana literą P. Liczba po P opisuje, ile ziaren przypada na powierzchnię sita kontrolnego, dlatego wyższa liczba to drobniejsze ziarno.
Papier P40 ma duże, agresywne ziarno, które szybko zbiera materiał, ale zostawia widoczne rysy. Papier P2000 ma ziarno tak drobne, że służy już tylko do delikatnego matowienia przed polerowaniem. W praktyce spotkasz papier od P40 do P2000, a w lakiernictwie samochodowym nawet P3000.
Jednej rzeczy lepiej nie robić: nie przeskakuj zbyt dużych różnic w gradacji. Jeśli po papierze P80 chwycisz od razu P240, drobny papier nie usunie głębokich rys po grubym i będziesz je oglądał już po malowaniu. Przechodź co jeden, najwyżej dwa stopnie skali, wtedy powierzchnia wychodzi równa, a roboty zwykle masz mniej, nie więcej.
Grube ziarnoPapier ścierny PL28C 230x280 mm, P40Arkusz 230 x 280 mm w gradacji P40.Sprawdź w sklepie
Zakresy ziarnistości i ich zastosowanie
Gradacje dzielą się na kilka praktycznych przedziałów. Każdy odpowiada za inny etap obróbki, od zdzierania po wykończenie.
P40-P80: szlifowanie zgrubne i zdzieranie
Najgrubszy papier do ciężkiej roboty: usuwanie starej farby i lakieru, zbieranie rdzy, wyrównywanie spawów, szybkie zdzieranie nadmiaru drewna. Zostawia wyraźne rysy, więc to dopiero pierwszy krok, nigdy ostatni.
P100-P150: wyrównywanie
Średnie ziarno do wygładzania powierzchni po zdzieraniu i przygotowania jej pod dalszą obróbkę. To typowy zakres do szlifowania surowego drewna przed lakierowaniem oraz do gładzi gipsowej na ścianach.
P180-P240: szlifowanie wykończeniowe
Drobny papier do ostatniego szlifu przed malowaniem lub lakierowaniem. Powierzchnia jest już gładka w dotyku, a ślady po szlifowaniu praktycznie niewidoczne. To gradacja, którą najczęściej kończy się przygotowanie drewna pod farbę.
P320-P400: szlifowanie międzywarstwowe lakieru
Bardzo drobne ziarno do matowienia warstwy lakieru lub podkładu między kolejnymi natryskami. Chodzi o to, żeby następna warstwa miała się czego chwycić, bez naruszania poprzedniej.
P600 i wyżej: polerowanie i prace na mokro
Najdrobniejsze papiery (P600, P800, P1000 aż po P2000) służą do wygładzania lakieru przed polerowaniem i usuwania drobnych zacieków. Na tym etapie pracuje się prawie zawsze na mokro.
Papier ścierny do drewna, metalu i lakieru
Sama liczba P to nie wszystko, różne materiały wymagają różnych rodzajów papieru i nasypu ściernego.
Drewno. Najczęściej elektrokorund (tlenek glinu) na podłożu papierowym. Surowe deski zaczynasz od P80-P100, wyrównujesz P120-P150, a przed malowaniem dochodzisz do P180-P240. Wyżej niż P240 przy drewnie pod farbę zwykle nie ma sensu, bo zbyt gładka powierzchnia gorzej trzyma podkład.
Metal. Tu sprawdza się elektrokorund lub węglik krzemu, często z nasypem otwartym, który mniej się zapycha. Rdzę i zgorzelinę zbierasz papierem P40-P80, a powierzchnię pod lakier wyprowadzasz do P150-P240. Do stali nierdzewnej stosuje się dedykowane papiery bez wolnego żelaza, żeby nie zanieczyścić powierzchni.
Lakier. Najczęściej papiery wodne z węglika krzemu, odporne na wodę. Podkład matuje się papierem P320-P500, szlifowanie międzywarstwowe to P400-P600, a wygładzanie lakieru bazowego przed polerowaniem P1000-P2000 na mokro.
Szlifowanie na sucho czy na mokro
Drewno, gładź i zdzieranie farby szlifuje się na sucho. Najlepiej z odciągiem pyłu, zwłaszcza przy szlifierce mimośrodowej, bo pył zapycha papier i szkodzi płucom.
Szlifowanie na mokro stosuje się głównie do lakieru i twardych podkładów, od mniej więcej P400 w górę. Woda spłukuje urobek, chłodzi powierzchnię i zapobiega zapychaniu papieru, dzięki czemu wykończenie jest równiejsze. Do tego potrzebujesz papieru wodoodpornego (oznaczonego jako wodny albo Wet & Dry), zwykły papier do drewna rozpadnie się w wodzie.
Drobne ziarnoPapier ścierny PL28C 230x280 mm, P180Arkusz 230 x 280 mm w gradacji P180.Sprawdź w sklepie
Dobór ziarnistości do narzędzia
Papier ścierny występuje w kilku formach dopasowanych do narzędzia. Do szlifierki mimośrodowej i oscylacyjnej używa się krążków i arkuszy na rzep, najczęściej z otworami pod odciąg pyłu. Do szlifowania ręcznego sprawdzają się arkusze i gąbki ścierne. Forma nie zmienia zasady doboru gradacji, ta zależy od etapu pracy, nie od narzędzia.
Przy szlifierce dobrze mieć pod ręką komplet krążków w kilku gradacjach, żeby płynnie schodzić od grubego do drobnego bez przeskoków. Krążek na rzep wymieniasz w kilka sekund, więc nie ma powodu pracować zdartym papierem ani trzymać się jednej gradacji dłużej, niż powierzchnia tego wymaga.
Tabela doboru: jaką ziarnistość do czego
| Ziarnistość (FEPA P) | Charakterystyka ziarna | Zastosowanie |
|---|---|---|
| P40-P80 | grube, agresywne | zdzieranie, usuwanie starej farby i rdzy, szlifowanie zgrubne, wyrównywanie spawów |
| P100-P150 | średnie | wyrównywanie powierzchni, szlifowanie surowego drewna, gładź gipsowa |
| P180-P240 | drobne | szlifowanie wykończeniowe, przygotowanie drewna i metalu pod malowanie |
| P320-P400 | bardzo drobne | szlifowanie międzywarstwowe lakieru i podkładu, matowanie |
| P600-P800 | superdrobne | wygładzanie lakieru, usuwanie zacieków (praca na mokro) |
| P1000-P2000 | polerskie | matowanie przed polerowaniem, wykończenie lakieru na wysoki połysk (na mokro) |
Nasz wybór: papiery ścierne
Papier ścierny PL28C 230x280 mm, P60Gradacja P60.Sprawdź w sklepie
Papier ścierny PL28C 230x280 mm, P150Gradacja P150.Sprawdź w sklepie
Arkusz ścierny trójkątny (delta) do szlifierek, P150Trójkątny (delta) P150 do szlifierek.Sprawdź w sklepieCo dalej
Gdy wiesz już, jaka gradacja jest Ci potrzebna, zajrzyj do kategorii materiały ścierne, mamy arkusze, krążki na rzep i gąbki ścierne Klingspor w pełnym zakresie ziarnistości, od zdzierania po polerowanie. Reszta osprzętu do szlifierek czeka w kategorii akcesoria do elektronarzędzi. Jeśli dobierasz osprzęt do cięcia, a nie szlifowania, zerknij też do poradnika Jaka tarcza do cięcia. Dobierasz papier pod konkretną robotę i nie masz pewności? Napisz albo zadzwoń, doradzimy gradację i rodzaj nasypu pod materiał, tak jak robimy to od 1979 roku.
Najczęściej zadawane pytania
Jaka gradacja papieru do drewna przed malowaniem?
Surowe drewno pod farbę szlifuje się stopniowo: zaczynasz od P80-P100, wyrównujesz P120-P150, a kończysz na P180-P240. Wyżej niż P240 nie ma sensu schodzić, bo zbyt gładka powierzchnia gorzej trzyma podkład i farbę.
Im wyższa liczba na papierze, tym papier grubszy czy drobniejszy?
Tym drobniejszy. Liczba po literze P określa wielkość ziarna w skali FEPA, im wyższa, tym ziarno mniejsze, a powierzchnia po szlifowaniu gładsza. P40 to gruby papier do zdzierania, P2000 to bardzo drobny papier do polerowania.
Od jakiej gradacji szlifuje się na mokro?
Na mokro pracuje się zwykle od około P400 w górę, głównie przy lakierze i twardych podkładach. Woda spłukuje urobek i zapobiega zapychaniu papieru. Potrzebny jest do tego papier wodoodporny (wodny / Wet & Dry), zwykły papier do drewna w wodzie się rozpadnie.
Jaki papier ścierny do gładzi gipsowej na ścianach?
Do szlifowania gładzi gipsowej najlepszy jest zakres P100-P150, a przy cienkich, dobrze wygładzonych warstwach P180-P220. Grubszy papier zostawia rysy widoczne po malowaniu, a zbyt drobny niepotrzebnie wydłuża pracę.
Czy można pominąć kilka gradacji, żeby pracować szybciej?
Nie warto. Drobniejszy papier nie usunie głębokich rys zostawionych przez grubszy, więc po przeskoku i tak wracasz do poprawek. Przechodź co jeden, najwyżej dwa stopnie skali, to daje równą powierzchnię i zwykle szybszą, nie wolniejszą pracę.
