Obuwie robocze klasy S1, S2 i S3 dobiera się według tego, przed czym ma chronić: S1 to podnosek, antypoślizg i antyelektrostatyka, S2 dokłada wodoodporność cholewki, a S3 dodaje wkładkę antyprzebiciową i rzeźbiony bieżnik. Wszystkie spełniają normę EN ISO 20345 z podnoskiem wytrzymującym uderzenie 200 J.
Niżej rozbieramy każdą klasę na czynniki pierwsze i tłumaczymy oznaczenia z metki: od SB i S1P po HRO, WR czy CI. Podpowiadamy też, jaka klasa pasuje do jakiej pracy. Piszemy jako sklep techniczno-budowlany z 45-letnim stażem, więc trzymamy się treści normy EN ISO 20345, a nie skrótów z opakowania.
Norma EN ISO 20345 i podstawa SB
EN ISO 20345 to europejska norma dla obuwia bezpiecznego, czyli takiego, które ma podnosek chroniący palce stopy. Podnosek jest tu cechą obowiązkową i to on odróżnia obuwie bezpieczne od zwykłego obuwia roboczego. Tym drugim zajmuje się osobna norma EN ISO 20347, w której podnoska nie ma.
Punktem wyjścia całej klasyfikacji jest poziom SB (Safety Basic). To minimum, które musi spełnić każdy but bezpieczny: podnosek wytrzymujący uderzenie z energią 200 J i ściskanie do 15 kN. Dla wyobrażenia, 200 J odpowiada mniej więcej upadkowi 20 kg z wysokości metra. Taki cios podnosek ma przyjąć bez zgniecenia palców. Klasy S1, S2 i S3 opierają się na tej podstawie i dokładają do niej kolejne wymagania.
W marcu 2023 normę EN ISO 20345:2011 zastąpiło wydanie EN ISO 20345:2022. Większość oznaczeń działa tak samo, ale część szczegółów się zmieniła. Piszemy o nich niżej, przy konkretnych symbolach.
Klasy S1, S2, S3 oraz S1P — co dokłada każda
Klasy nakładają się warstwowo. Każda kolejna ma wszystko to, co poprzednia, plus coś więcej: S1 buduje na SB, S2 na S1, S3 na S2. W tabeli widać to najjaśniej.
| Cecha | SB | S1 | S2 | S3 |
|---|---|---|---|---|
| Podnosek 200 J | tak | tak | tak | tak |
| Zamknięta pięta | nie wymagana | tak | tak | tak |
| Właściwości antyelektrostatyczne (A) | nie | tak | tak | tak |
| Absorpcja energii w pięcie (E) | nie | tak | tak | tak |
| Odporność cholewki na wodę (WRU / WPA) | nie | nie | tak | tak |
| Wkładka antyprzebiciowa (P) | nie | nie | nie | tak |
| Rzeźbiony bieżnik podeszwy | nie | nie | nie | tak |
W praktyce różnice sprowadzają się do trzech rzeczy. S1 to lekki but do suchych hal i warsztatów: ma podnosek, nie przepuszcza ładunku statycznego i amortyzuje piętę, ale nie chroni przed wodą ani przebiciem podeszwy. S2 to ten sam but, który dodatkowo nie nasiąka od góry, więc nadaje się tam, gdzie pod nogami bywa mokro. S3 to pełny but budowlany. Dokłada wkładkę antyprzebiciową chroniącą przed gwoździem od spodu i rzeźbiony bieżnik z głębokim wzorem.
Osobne miejsce ma S1P. To S1 z dorzuconą wkładką antyprzebiciową, ale bez wodoodporności S2 i bez wymaganego bieżnika S3. Sprawdza się tam, gdzie sucho, ale na podłożu trafiają się ostre elementy, na przykład w halach produkcyjnych czy przy demontażach.
Co oznacza litera P i czy wkładka musi być stalowa
Litera P w oznaczeniu (S1P, S3) to wkładka antyprzebiciowa w podeszwie. Chroni stopę przed nadzianiem się na gwóźdź, pręt czy odłamek od spodu, co jest typowym ryzykiem na placu budowy i przy rozbiórkach.
Nowa norma rozróżnia trzy rodzaje wkładki, zależnie od materiału i średnicy gwoździa testowego:
- P — wkładka stalowa, badana gwoździem o średnicy 4,5 mm. Chroni na całej powierzchni podeszwy, ale jest cięższa i przewodzi temperaturę.
- PL — wkładka niemetalowa (tekstylna, zwykle z kompozytu), również badana gwoździem 4,5 mm. Lżejsza, nie przewodzi zimna ani ciepła, nie reaguje na bramkach magnetycznych.
- PS — wkładka niemetalowa badana cieńszym gwoździem 3 mm. Daje większą elastyczność podeszwy, ale chroni przed cieńszymi przedmiotami.
Wkładka tekstylna (PL/PS) bywa lepsza tam, gdzie liczy się masa i komfort, a stalowa (P) tam, gdzie podłoże jest naprawdę ostre i nieprzewidywalne. Jeśli na metce widzisz samo S3 bez dopisku, w starszej normie oznacza to wkładkę stalową. W nowej zawsze sprawdź literę przy P.
Dodatkowe oznaczenia na metce — HRO, WR, CI, HI
Za symbolem klasy producent często dopisuje kolejne litery. To deklaracje dodatkowych właściwości, których podstawowa klasa nie wymaga. Najczęściej spotkasz te:
- HRO — odporność podeszwy na kontakt z gorącym podłożem do 300°C (przez 60 sekund). Dla dekarzy, drogowców kładących asfalt, spawaczy.
- WR — wodoszczelność całego buta, nie tylko cholewki jak w S2 i S3. Zwykle wymaga membrany. Do pracy w wodzie i błocie.
- CI — izolacja spodu od zimna. Przy -17°C wewnątrz buta temperatura nie powinna spaść o więcej niż 10°C w ciągu 30 minut. Do chłodni i pracy na mrozie.
- HI — izolacja spodu od ciepła. Chroni stopę przed nagrzaniem od gorącego podłoża.
Te dodatki są opcjonalne i zwykle dopłaca się za nie osobno. Dekarz potrzebuje HRO, pracownik chłodni CI, a osoba brodząca w wodzie pełnego WR zamiast samej wodoodporności cholewki znanej z S2 i S3.
Jakie obuwie na jaką pracę
Klasa to nie wszystko. But trzeba dopasować do realnego zagrożenia na stanowisku. Poniższa tabela zbiera typowe sytuacje i minimalną sensowną klasę.
| Stanowisko / warunki | Główne ryzyko | Minimalna klasa |
|---|---|---|
| Sucha hala, magazyn, montaż w pomieszczeniu | upadek przedmiotu na palce | S1 |
| Warsztat z mokrą posadzką, mycie, gastronomia | wilgoć od góry, poślizg | S2 |
| Hala produkcyjna z ostrymi odpadami, sucho | przebicie podeszwy, sucho | S1P |
| Plac budowy, gruz, gwoździe, błoto | przebicie, woda, poślizg | S3 |
| Dekarstwo, asfalt, prace przy gorącym podłożu | gorące podłoże | S3 + HRO |
| Chłodnia, praca na mrozie | niska temperatura | S3 + CI |
| Praca w wodzie, melioracje, instalacje na zewnątrz | zanurzenie, woda | S3 + WR |
Zasada z praktyki jest prosta: im więcej wody i ostrych elementów pod nogami, tym wyższa klasa. Na suchej hali wystarczy S1, w warsztacie z mokrą posadzką S2, a na budowie z gwoździami i gruzem bierze się S3. Do tego dobiera się dodatki: HRO do gorącego podłoża, CI do mrozu, WR do pełnego zanurzenia.
Co dalej
Jeśli wiesz już, jakiej klasy szukasz, zajrzyj do kategorii obuwie robocze — pomożemy dobrać but pod konkretne stanowisko, od lekkiego S1 po pełne S3 z wkładką antyprzebiciową. Komplet ochrony osobistej domkniesz, czytając też o doborze rękawic roboczych EN 388 oraz o tym, jaki kask ochronny na budowę spełnia normę. Nie masz pewności, jaka klasa pasuje do Twojej firmy? Napisz albo zadzwoń, doradzamy dobór BHP od 1979 roku.
Najczęściej zadawane pytania
Czym różni się obuwie S1, S2 i S3?
S1 ma podnosek 200 J, właściwości antyelektrostatyczne i amortyzację pięty, ale nie chroni przed wodą ani przebiciem. S2 dokłada do tego odporność cholewki na wodę. S3 ma wszystko z S2 plus wkładkę antyprzebiciową chroniącą przed gwoździem od spodu i rzeźbiony bieżnik. Im wyższa klasa, tym więcej ochrony.
Co oznacza S1P?
S1P to obuwie klasy S1 (podnosek, antyelektrostatyka, amortyzacja pięty) z dodaną wkładką antyprzebiciową w podeszwie. Nie ma wodoodporności cholewki z S2 ani wymaganego bieżnika S3. Sprawdza się tam, gdzie sucho, ale na podłożu trafiają się gwoździe, pręty czy ostre odłamki, na przykład w halach produkcyjnych.
Czy buty robocze muszą mieć podnosek?
Obuwie bezpieczne według normy EN ISO 20345 musi mieć podnosek wytrzymujący uderzenie 200 J. To cecha obowiązkowa każdej klasy od SB w górę. Obuwie bez podnoska to obuwie robocze opisane osobną normą EN ISO 20347. Chroni przed innymi zagrożeniami, ale nie przed zgnieceniem palców.
Jaka klasa obuwia na budowę?
Na typową budowę dobiera się klasę S3. Daje podnosek 200 J, wodoodporność cholewki, wkładkę antyprzebiciową chroniącą przed gwoździami od spodu i rzeźbiony bieżnik z głębokim wzorem. Tam, gdzie sucho i nie ma ryzyka przebicia, wystarczy S1 lub S2. Przy gorącym podłożu dochodzi oznaczenie HRO.
Co oznacza SB w obuwiu roboczym?
SB (Safety Basic) to podstawowy poziom obuwia bezpiecznego według EN ISO 20345. Oznacza, że but ma podnosek wytrzymujący uderzenie z energią 200 J i ściskanie do 15 kN, ale nie deklaruje dodatkowych właściwości: antyelektrostatyki, amortyzacji pięty czy wodoodporności. To minimum, na którym budują klasy S1, S2 i S3.
