Przegląd dachu i rynien przed jesienią: co sprawdzić i czym uszczelnić

Przegląd dachu i rynien przed jesienią to cztery czynności: wyczyszczenie rynien i wpustów z liści, kontrola obróbek przy kominie i oknach dachowych, sprawdzenie mocowań pokrycia oraz uszczelnienie miejsc, w których stara masa popękała. Robi się to w suchy dzień, dopóki temperatura mieści się w oknie z karty technicznej uszczelniacza.

Jesień rozlicza dach z zaniedbań lata. Liście zapychają rynnę w ciągu tygodnia, pierwszy przymrozek rozsadza łączenie, w którym stanęła woda, a wiatr znajduje każdą obróbkę, która trzymała się na resztkach starego silikonu. Typowe miejsca awarii znamy z rozmów przy ladzie o konkretnych dachach.

Narzędzia i materiały na przegląd dachu

• Drabina o zasięgu z zapasem, szelki bezpieczeństwa z linką i punkt zaczepienia.
• Rękawice robocze odporne na przecięcie, bo krawędzie blachy są ostre.
• Łopatka do rynien albo stara szpachelka, sztywna szczotka, wiadro na haku i wąż ogrodowy.
• Odtłuszczacz dopuszczony w karcie uszczelniacza i czyste szmatki.
• Uszczelniacz dekarski w kolorze pokrycia oraz pistolet do kartuszy.
• Taśma dekarska samoprzylepna na doraźną łatę.
• Wkręty farmerskie z podkładką EPDM i wkrętarka z regulacją momentu.
• Latarka do kontroli poddasza.

Bezpieczeństwo najpierw: kiedy nie wchodzić na dach

Praca na wysokości zaczyna się w przepisach niżej, niż podpowiada intuicja. Za pracę na wysokości uznaje się każdą wykonywaną na powierzchni położonej co najmniej metr nad poziomem podłogi lub ziemi (paragraf 105 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy). Rynna na parterowym budynku spełnia ten warunek z nadwyżką. Są sytuacje, w których na dach się po prostu nie wchodzi:

• Mokra, oszroniona albo ośnieżona blacha. Powlekana blachodachówka na wilgotno jeździ jak lód, a rosa schodzi z połaci długo po wschodzie słońca.
• Wiatr. Podmuch na krawędzi połaci wyprowadza z równowagi, a luźny arkusz blachy zamienia w żagiel.
• Pokrycie, które nie przeniesie ciężaru człowieka. Płyty falowe z azbestem, przegniłe deskowanie, świetlik. Oglądamy je z drabiny, nigdy krokiem.
• Duży spadek połaci bez ław kominiarskich i punktów zaczepienia. Zostaw to dekarzowi ze sprzętem do asekuracji.

Jeśli zostajesz na drabinie, ustaw ją pod kątem 65-75 stopni, czyli z podstawą odsuniętą od ściany o mniej więcej jedną czwartą wysokości oparcia, i tak, żeby wystawała około 75 cm ponad miejsce wejścia. Nie sięgaj w bok dalej niż na długość ramienia i nie rób tego, kiedy nikogo nie ma w domu. Bierz też rękawice robocze odporne na przecięcie, bo obcięta krawędź blachy tnie jak nóż.

Krok 1. Rynny, wpusty i kosze osadcze

Czyszczenie rynien zaczyna się od najdalszego punktu i idzie w stronę wpustu. Liście, mech i szlam wyjmuj ręką w rękawicy albo łopatką i wrzucaj do wiadra. Spychanie osadu do rury spustowej kończy się zatorem w kolanku, do którego już nie dosięgniesz.

Potem przepłucz rynnę wodą z węża i patrz, gdzie woda staje. Kałuża wskazuje na obwisły uchwyt albo źle wyprofilowany spadek, a z płaskiego odcinka żadna masa wody nie odprowadzi. Przy okazji sprawdź dwie rzeczy:

• Przepływ w rurze spustowej. Wlej wodę do leja i posłuchaj. Głuche bulgotanie to zator, a kolanka rozkręca się od dołu.
• Kosz osadczy i wpusty. Sitko zbiera liście, zanim wejdą w rurę. Zakładaj je przed sezonem opadania liści.

Krok 2. Łączenia i szczelność rynien

Rynna prawie nigdy nie cieknie środkiem odcinka. Woda znajduje łączniki, narożniki, styk rynny z lejem spustowym i miejsce, w którym rura wchodzi w kolanko. W systemach zatrzaskowych po kilku sezonach twardnieją gumowe uszczelki i z każdego złącza kapie równym rytmem.

Umyj i osusz miejsce naprawy, zetrzyj odtłuszczaczem tłuszcz i pył, usuń starą masę do gołego profilu, a potem wciśnij nową spoinę wąsko w szczelinę, od wewnętrznej strony rynny. Świeża masa dołożona na spękaną starą daje szczelność na jeden deszcz, bo stara warstwa nie trzyma się już blachy.

Kiedy pogoda albo temperatura nie pozwalają na porządną naprawę, zostaje taśma dekarska samoprzylepna. Naciągnięta na czystą i wytartą do suchości blachę zatrzyma wodę do czasu, aż wróci dobry dzień. Wpisz sobie ten dzień do kalendarza, bo taśma tylko kupuje czas.

Uszczelnienie rynnyUszczelniacz dekarski kauczukowy Bostik Elast-O-Rub antracyt RAL 7016, 280 mlWypełnia łączenie rynny i zostaje elastyczny przez sezon deszczy i mrozów.Sprawdź w sklepie

Krok 3. Obróbki przy kominie, kominkach wentylacyjnych i oknach dachowych

Tu zaczyna się większość przecieków, o których dowiadujesz się z plamy na suficie. Woda spływająca połacią zbiera się przy każdej przeszkodzie i szuka drogi pod pokrycie tam, gdzie blacha spotyka mur albo ramę okna. Obejdź wzrokiem trzy miejsca:

• Komin. Fartuch, kołnierz i taśmy kominowe mają przylegać, a spoina u góry nie może być popękana. Skruszone spoiny w murze to robota murarska.
• Okna dachowe. Kołnierz i rynienka nad oknem muszą być wolne od liści. Zaczopowana rynienka wypycha wodę na boki, pod ościeżnicę.
• Kominki wentylacyjne i przejścia instalacji. Guma pod kołnierzem twardnieje od słońca i pęka promieniście przy tulei.

Stary, popękany silikon albo masę bitumiczną wycina się i zakłada od nowa, bo dokładanie warstwy na warstwę tylko prowadzi wodę dalej. Przy obróbce skorodowanej albo wygiętej dzwoni się po blacharza.

Krok 4. Mocowania i drobne dziury w blachotrapezie

Blachotrapez i blachodachówkę trzymają wkręty farmerskie z podkładką EPDM. Szczelność otworu robi guma dociśnięta do arkusza; sam wkręt ją tylko napina. Objawy zużycia widać z bliska: wkręt obraca się luźno, podkładka jest spłaszczona i wypłynęła spod łba, wokół łba wystąpił rdzawy zaciek.

Taki wkręt wymienia się na nowy, bo dokręcanie przy zużytej gumie rozwierca otwór i przenosi problem o rozmiar wyżej. Nowy dociągaj do momentu, w którym podkładka jest równo dociśnięta, a jej krawędź nie wypływa na boki. W rozwiercony otwór wchodzi wkręt o większej średnicy. Uszczelniacz do blachodachówki dokłada się do mocowania, na przykład na łbie w narażonym miejscu, ale zużytego wkrętu nie zastąpi. Mocowania i akcesoria montażowe znajdziesz w kategorii technika zamocowań.

Krok 5. Kontrola od środka: poddasze i folia wstępnego krycia

Wejdź na poddasze w słoneczny dzień i zgaś światło: punkty i smugi światła między arkuszami pokazują nieszczelności, których z połaci nie zobaczysz. Potem obejrzyj drewno i folię:

• Zacieki na deskowaniu i krokwiach. Świeży ma ciemny środek i wyraźną obwódkę, stary jest jednolicie szary.
• Folia wstępnego krycia. Rozerwana albo skruszona od promieniowania UV przestaje odprowadzać kondensat do rynny.
• Wełna i paroizolacja. Zawilgocona wełna nie wraca do formy po wyschnięciu, więc mokry fragment wymienia się razem z usunięciem przyczyny.

Przeciek pojawia się po deszczu, w jednym miejscu, i ma obwódkę. Kondensacja pokrywa folię równomiernie i nasila się po pierwszych mrozach; tę naprawia wentylacja połaci i szczelna paroizolacja, nie kartusz masy.

Uszczelniacz dekarski bitumiczny czy kauczukowy

To pytanie wraca przy ladzie co roku i odpowiedź zawsze zaczyna się od podłoża. Obie masy zaprojektowano do różnych materiałów, więc zamiana jednej na drugą kończy się odklejoną spoiną albo czarnym śladem na jasnej blasze.

Do rynny i obróbek na blasze bierz kauczuk. Do papy bitumiczną. W handlu ten kauczuk bywa opisywany jako silikon dekarski kauczukowy, choć chemicznie silikonem nie jest, więc czytaj skład, a nie nazwę handlową. Gdy zależy Ci na dokładnym odcieniu, patrz w stronę silikonu dekarskiego neutralnego albo MS polimeru, bo te występują w gotowych kolorach RAL. Antracyt schodzi u nas najczęściej, ale liczą się też czarny, biały, szary i ceglasty. Dobór typu i odcienia rozpisaliśmy w poradniku jak dobrać uszczelniacz dekarski i kolor RAL.

Na blachę ocynkowaną i powlekaną nie idzie silikon octowy z łazienki, i tu nie ma wyjątków: w czasie wiązania wydziela kwas octowy, a kwaśne środowisko w szczelinie sprzyja korozji powłoki cynkowej. Temperatura pracy to już sprawa produktowa. Karta techniczna każdej masy podaje okno temperatur aplikacji i wymagania wobec podłoża, a różnice w obrębie jednej grupy bywają spore, więc sprawdź kartę swojego kartusza przed wyjściem na dach.

Częste błędy przy przeglądzie dachu

• Masa na mokrej lub zapylonej blasze. Nawet produkt tolerujący wilgoć potrzebuje podłoża bez kurzu i tłuszczu, inaczej spoina odejdzie płatem.
• Uszczelniacz zamiast wymiany obróbki. Skorodowany fartuch przy kominie prowadzi wodę dalej pod nową masą.
• Robota poniżej temperatury z karty. Spoina nie zwiąże i odklei się przy pierwszym rozszerzeniu blachy.
• Zaklejanie wentylacji połaci. Szczeliny okapu i wywietrzniki kalenicy odprowadzają parę wodną z przestrzeni pod pokryciem.
• Chodzenie po blachodachówce na oślep. Stopę stawia się w dolinie profilu, nad łatą.

Na przegląd dachu przed jesienią

Uszczelniacz dekarski kauczukowy Baum, szary, 280 mlKauczukowy uszczelniacz do łączeń rynien i obróbek, wariant szary.Sprawdź w sklepieTaśma dekarska bitumiczna Bostik Aluband aluminium 5 cm x 10 mTaśma dekarska bitumiczna jako doraźna łata na pęknięcie.Sprawdź w sklepieRękawice robocze z dzianiny, powlekane gumą, szaro-szareRękawice chronią dłonie przy ostrych krawędziach blachy i przy szczeblach drabiny.Sprawdź w sklepie

Co dalej

Zrób przegląd w kolejności: rynny, obróbki, mocowania, poddasze. Materiał kupuj z listą usterek w ręce i z zapasem.

Uszczelniacze pod blachę, rynny i obróbki znajdziesz w kategorii uszczelniacze dekarskie, a taśmy i folie na inne prace opisuje poradnik folie i taśmy budowlane. Nie wiesz, co pasuje do Twojego pokrycia i koloru rynny? Napisz albo zadzwoń, dobierzemy pod konkretny dach. Chemię budowlaną prowadzimy od 1979 roku i jesteśmy autoryzowanym dystrybutorem Den Braven.

Najczęściej zadawane pytania

Kiedy zrobić przegląd dachu przed zimą?

Najlepszy moment to koniec sierpnia i wrzesień, w suchy dzień, przed opadaniem liści i przed spadkiem temperatur poniżej okna aplikacji z karty uszczelniacza. Właścicieli domów jednorodzinnych ustawowy obowiązek rocznej kontroli elementów narażonych na wpływy atmosferyczne nie obejmuje, bo wyłącza ich art. 62 ust. 2 Prawa budowlanego. Zarządcy pozostałych budynków robią ją co najmniej raz w roku.

Jaki uszczelniacz dekarski wybrać do blachy?

Do blachy ocynkowanej i powlekanej wybierz uszczelniacz kauczukowy, silikon opisany jako neutralny lub dekarski albo MS polimer. Te trzy grupy trzymają się blachy, znoszą UV i mróz i nie powodują korozji powłoki. Masę bitumiczną zostaw do papy, a silikonu octowego z łazienki nie stosuj na ocynku w żadnym miejscu dachu. Kolor dobierz do pokrycia: najczęściej schodzi antracyt, dalej czarny, szary, biały i ceglasty.

Czym uszczelnić przeciekającą rynnę?

Rozszczelnione łączenie rynny uszczelnia się masą kauczukową wciśniętą wąsko w szczelinę od wewnętrznej strony profilu, po umyciu, wysuszeniu i odtłuszczeniu podłoża oraz usunięciu starej spoiny. Jeśli w systemie zatrzaskowym stwardniała gumowa uszczelka, wymień ją, bo masa nałożona na nią to naprawa na jeden sezon.

Czy taśma naprawcza wystarczy na dłużej?

Taśma dekarska samoprzylepna zatrzymuje wodę od razu i dlatego dobrze służy jako łata awaryjna, na przykład przy pęknięciu rury spustowej w deszczu. Docelowo miejsce trzeba oczyścić i uszczelnić masą albo wymienić element, bo taśma pracuje na kleju i na przetłoczeniach blachy z czasem odchodzi krawędzią.

Jak często czyścić rynny?

Przy drzewach w pobliżu dwa razy w roku: późną wiosną i po opadnięciu liści. Bez drzew wystarczy jeden przegląd jesienią plus kontrola po większej burzy. Sitka nad wpustami wydłużają ten okres, ale drobny szlam i mech odkładają się tak samo.