Na okularach ochronnych są dwa osobne oznaczenia: jedno na szkle, drugie na oprawce. Szkło niesie klasę optyczną i symbole filtrów, oprawka odporność mechaniczną całej konstrukcji oraz numer normy EN 166. Gdy odpryski mają dużą energię albo pracujesz nad głową, okulary trzeba zamienić na gogle albo przyłbicę, bo osłaniają twarz z boku i od dołu.
Dobór wygląda prosto do momentu, w którym ktoś odwróci okulary i zobaczy ciąg liter i cyfr wybity na zauszniku. To nie numer katalogowy, tylko skrócony opis tego, przed czym chronią, jak długo można je nosić i czy wytrzymają uderzenie, które faktycznie może się zdarzyć przy Twojej robocie.
Co dokładnie jest napisane na okularach ochronnych
Norma EN 166 określa ogólne wymagania dla indywidualnej ochrony oczu: wymagania konstrukcyjne i materiałowe, badania wytrzymałościowe i optyczne oraz sposób oznaczania wyrobu. Oznaczenie jest przy tym rozbite na dwa miejsca.
Kolejność zapisu na szybce podaje w swojej dokumentacji uvex: stopień ochrony filtra, znak identyfikacyjny producenta, klasa optyczna, znak certyfikacji, znak wytrzymałości mechanicznej i znak nieprzylegania roztopionego metalu. Na oprawce znajdziesz znak producenta, numer normy, symbol wytrzymałości mechanicznej i cyfry pól zastosowania.
Samo szkło nie mówi więc wszystkiego. Szybka może mieć wyższą odporność niż oprawka, a decyduje słabszy element zestawu, czyli zwykle ramka.
Klasa optyczna: 1, 2 czy 3
Klasa optyczna nie opisuje ochrony, tylko jakość obrazu, a przez to czas, przez jaki można nosić okulary bez zmęczenia i bólu głowy. Klasy są trzy.
| Klasa optyczna | Tolerancja refrakcji | Do jakiej pracy |
|---|---|---|
| 1 | około +/- 0,06 dioptrii | Praca ciągła, cała zmiana |
| 2 | około +/- 0,12 dioptrii | Praca nieregularna i przerywana |
| 3 | około +/- 0,25 dioptrii | Sytuacje wyjątkowe, nie do ciągłego noszenia |
Jeśli okulary zakłada się na cały dzień, szukaj klasy 1. Karty modeli przeciwodpryskowych bezbarwnych, gogli z zaworkami i wersji PROFI z filtrem UV podają ją wprost. Klasy 3 przez osiem godzin nikt nie wytrzyma i skończy się tym, że pracownik zdejmie okulary.
F, B i A, czyli najważniejsza litera na oprawce
Odporność mechaniczna decyduje o tym, czy okulary zatrzymają odprysk. Badanie polega na wystrzeleniu stalowej kulki w szybkę i sprawdzeniu, czy konstrukcja się nie rozpadła.
| Symbol | Próba | Co to znaczy w pracy |
|---|---|---|
| S | Kula 22 mm spadająca z wysokości 1,3 m | Zwiększona wytrzymałość, poziom podstawowy |
| F | Kulka stalowa 6 mm, 45 m/s | Uderzenie o niskiej energii |
| B | Kulka stalowa 6 mm, 120 m/s | Uderzenie o średniej energii |
| A | Kulka stalowa 6 mm, 190 m/s | Uderzenie o wysokiej energii |
| T dopisane do litery (FT, BT, AT) | Ta sama próba w skrajnych temperaturach | Ochrona utrzymana w mrozie i w upale |
Ta skala jest nieliniowa. Między F a A prędkość uderzenia rośnie ponad czterokrotnie, a energia z kwadratem prędkości, więc realna różnica jest znacznie większa, niż sugeruje sam odstęp między literami. Okulary z literą F zatrzymają wiór spod wiertła, ale nie są konstrukcją przewidzianą do odprysków rozpędzonych przez tarczę szlifierską.
Litera T ma znaczenie przy pracy sezonowej na zewnątrz. Bez niej deklarowana odporność jest badana w temperaturze pokojowej, a poliwęglan zachowuje się inaczej przy kilkunastu stopniach mrozu niż w warsztacie.
Cyfry pól zastosowania i symbole K, N, T
Cyfry przed znakiem producenta opisują zagrożenie, przed którym osłona chroni. Litery na końcu opisują właściwości powierzchni szybki.
| Symbol | Znaczenie |
|---|---|
| 3 | Ciecze: krople i rozpryski |
| 4 | Pył o cząstkach większych niż 5 mikrometrów |
| 5 | Gazy, opary, dym i pył poniżej 5 mikrometrów |
| 8 | Łuk elektryczny spowodowany zwarciem w sprzęcie elektrycznym |
| 9 | Rozpryski stopionych metali i przenikanie gorących ciał stałych |
| K | Odporność na uszkodzenie powierzchni przez drobne cząstki |
| N | Odporność na zaparowanie |
| T | Ochrona przed cząstkami o dużej prędkości w skrajnych temperaturach |
Brak cyfry nie znaczy, że okulary są gorsze, tylko że producent nie deklaruje ochrony przed tym zagrożeniem. Przy chemii szukaj trójki, przy cięciu betonu piątki, przy spawaniu i pracach hutniczych dziewiątki.
Filtry: EN 169, EN 170 i EN 172
Stopień ochrony filtra to zapis w rodzaju 2C-1.2, który stoi zwykle jako pierwszy na szybce. Człon przed kreską mówi, jakiego rodzaju jest to filtr, liczba po niej określa stopień zaciemnienia, a poszczególne rodziny filtrów opisują osobne normy.
| Norma | Czego dotyczy | Typowe kody |
|---|---|---|
| EN 166 | Wymagania ogólne, badania i sposób oznaczania | Numer normy na oprawce |
| EN 169 | Filtry do spawania i technik pokrewnych | Stopnie 4 do 7 przy spawaniu gazowym, 10 do 16 przy łukowym |
| EN 170 | Filtry chroniące przed nadfioletem | 2-1.2 podstawowa ochrona UV, 2C-1.2 oraz 3-1.2 z lepszym rozpoznawaniem barw |
| EN 172 | Filtry przeciwsłoneczne do zastosowań przemysłowych | Kod 5 bez ochrony w podczerwieni, kod 6 z ochroną |
Na szybce okularów PROFI bezbarwnych z naszej oferty widnieje dokładnie zapis 2C-1.2, czyli filtr ultrafioletowy w wersji z zachowanym rozpoznawaniem barw. Dla elektryka albo instalatora czytającego kolory żył to nie jest szczegół kosmetyczny.
Jedno zastrzeżenie: filtry chroniące przed nadfioletem według EN 170 nie nadają się do patrzenia na łuk spawalniczy, ani bezpośrednio, ani pośrednio. Do spawania służą filtry według EN 169 i przyłbica spawalnicza, a nie przyciemnione okulary ochronne.
Czytelne oznaczenieOkulary ochronne PROFI bezbarwne, filtr UV, EN166:2002Na szybce stoi 2C-1.2, czyli filtr ultrafioletowy, a karta podaje pierwszą klasę optyczną, więc nadają się na całą zmianę.Sprawdź w sklepie Okulary do szlifowania metalu
Szlifowanie łączy odpryski o dużej energii, rozżarzone cząstki i pył. Zwykłe okulary korekcyjne odpadają od razu, bo nie mają bocznych osłon, a sporo odprysków nadlatuje właśnie z boku i od dołu.
Z tego, co widzimy przy ladzie, szkło używane przy szlifowaniu metalu jest materiałem zużywalnym. Rozżarzone opiłki zostawiają w poliwęglanie trwałe punkty i po kilku tygodniach obraz robi się mleczny. Symbol K wydłuża ten czas, ale go nie znosi, więc na stanowisko szlifierskie kupuje się okulary z zapasem, a nie jedną parę na rok.
Przy szlifierce kątowej z tarczą 125 mm albo większą okulary są minimum, a nie komplet ochrony. Tarcza pracuje kilkanaście centymetrów od twarzy, a poza odpryskami generuje hałas, który też trzeba obsłużyć; dobór ochronników omawiamy osobno w tekście Okulary i ochronniki słuchu.
Kiedy okulary nie wystarczą: gogle i przyłbica
Granica nie zależy od tego, jak groźna jest praca, tylko od kierunku, z którego przychodzi zagrożenie.
Okulary osłaniają oczy od przodu i częściowo z boku. Wystarczają przy wierceniu, wkręcaniu, cięciu drewna i wszędzie tam, gdzie odpryski są drobne i lecą w jedną stronę. Gogle przylegają do twarzy na całym obrysie oczodołu, więc zatrzymują pył i rozpryski niezależnie od tego, skąd nadlatują; to wybór przy rozbiórkach, chemii i rozcieńczalnikach. Nasze gogle mają cztery zaworki wentylacyjne, żeby ograniczyć parowanie wewnątrz.
Przyłbica osłania całą twarz i szyję, więc wchodzi tam, gdzie odprysk może trafić w usta, nos albo zęby: wykaszanie, szlifowanie, cięcie ściernicą, praca nad głową, rozbieranie elementów pod naprężeniem.
Przy poważnym ryzyku przyłbicę zakłada się razem z okularami, nie zamiast nich: jest otwarta od dołu i drobiny potrafią wejść pod nią odbite od klatki piersiowej. Przyłbice siatkowe do kosy zatrzymują kamienie i patyki, ale nie chronią przed pyłem ani cieczą, bo siatka ma otwory.
Cała twarzPrzyłbica ochronna przezroczysta PCV, do koszenia trawyOsłania oczy, twarz i szyję, więc wchodzi tam, gdzie okulary przestają wystarczać: przy koszeniu i pracy nad głową.Sprawdź w sklepie Zaparowywanie, powłoki i rzeczy, które je niszczą
Zaparowane okulary zdejmuje się z twarzy i wtedy ochrona wynosi zero. To najczęstszy powód, dla którego dobrze dobrany sprzęt leży w kieszeni. Symbol N oznacza deklarowaną odporność na zaparowanie, symbol K odporność powierzchni na drobne cząstki.
Parowanie nasila się przy wejściu z mrozu do ciepłego pomieszczenia, przy wysiłku i pod maską przeciwpyłową, która kieruje wydychane powietrze w górę pod szybkę. Ten ostatni przypadek rozwiązuje zacisk nosowy dobrze dopasowany do twarzy; klasy i dopasowanie opisaliśmy w tekście Półmaski przeciwpyłowe FFP1, FFP2, FFP3.
Powłoka przeciwmgielna jest cienka i ściera się mechanicznie. Przecieranie szkła rękawem albo suchą szmatką z pyłem zdejmuje ją razem z warstwą poliwęglanu. Karty okularów Milwaukee deklarują szkła odporne na zarysowania i długotrwałą odporność na zaparowanie, ale każda powłoka ma swoją żywotność.
Okulary ochronne powiększające
Pyta o nie zwykle ktoś po czterdziestce, kto przy pracy z bliska musi zdejmować okulary ochronne i zakładać czytające, a potem robi to dwadzieścia razy dziennie. Rozwiązaniem jest szkło ochronne z wbudowaną korektą do bliży, w tej samej konstrukcji co zwykłe okulary BHP.
Milwaukee oferuje tę wersję w czterech mocach: +1, +1,5, +2 i +2,5 dioptrii. Jeśli w domu używasz plus półtorej, taka sama moc sprawdzi się w wersji ochronnej. Karta produktu podaje zgodność z EN 166 i EN 170, czyli to nadal jest sprzęt ochronny, a nie lupa na zausznikach.
Osoby noszące okulary korekcyjne na stałe mają dwie inne drogi: nakładki ochronne zakładane na własne oprawki albo gogle w rozmiarze pozwalającym nałożyć je na okulary. Nakładki są tańsze, gogle dają szczelność, więc wybór zależy od tego, czy w powietrzu jest pył.
Praca z bliskaOkulary ochronne powiększające Milwaukee +1,5 dptPowiększenie +1,5 dioptrii wbudowane w szkło ochronne, żeby przy pracy z bliska nie zdejmować okularów i nie zakładać czytających.Sprawdź w sklepie Przyciemniane, lustrzane i fotochromowe
Szkła przyciemniane według EN 172 to filtr przeciwsłoneczny do zastosowań przemysłowych, czyli coś innego niż okulary przeciwsłoneczne z drogerii, bo konstrukcja przechodzi badania odporności mechanicznej. Do pracy na dachu, na rusztowaniu, przy wykaszaniu i na placu budowy to jest wersja domyślna, a nie dodatek.
Wersja lustrzana odbija część promieniowania, więc sprawdza się na jasnych powierzchniach: blacha, świeży beton, śnieg. Szkła fotochromowe zmieniają zaciemnienie razem z natężeniem światła, co ma sens przy ciągłym wchodzeniu i wychodzeniu z budynku, bo znika ten moment, w którym pracownik podnosi okulary na czoło i zostaje bez ochrony. Karty Milwaukee z naszej oferty podają zgodność z EN 166 oraz EN 170 i EN 172, a czarne okulary przeciwsłoneczne z regulowanymi zausznikami mają na karcie EN 166:2002, klasę optyczną 1 i wagę trzydziestu gramów.
Co dalej
Minimum dla warsztatu to jedna para bezbarwna do pracy w środku i jedna przyciemniana na zewnątrz, a przy pyle i chemii gogle. Pełny wybór znajdziesz w kategorii Okulary ochronne. Jeśli dobierasz ochronę pod konkretne stanowisko, a nie pod pojedyncze zadanie, zacznij od tekstu Środki ochrony indywidualnej: kategorie I, II i III; doradzamy przy kompletowaniu BHP od 1979 roku i zwykle wystarczy opis stanowiska, żeby wskazać właściwe oznaczenie.
Podstawowy zestaw do warsztatu i na zewnątrz
Okulary ochronne Milwaukee bezbarwne, odporne na zarysowaniaBezbarwne szkła odporne na zarysowania z długotrwałą odpornością na zaparowanie, do pracy w pomieszczeniu przez całą zmianę.Sprawdź w sklepie
Okulary ochronne Milwaukee przyciemniane, odporne na zarysowaniaTa sama konstrukcja w wersji przyciemnianej, na dach, rusztowanie i każdą robotę w pełnym słońcu.Sprawdź w sklepie
Gogle ochronne z zaworkami wentylacyjnymi, EN166:2002Gogle z czterema zaworkami wentylacyjnymi, kiedy pyłu i rozprysków jest tyle, że muszą być osłonięte także boki.Sprawdź w sklepieNajczęściej zadawane pytania
Okulary ochronne powiększające: dla kogo?
Dla osób, które przy pracy z bliska widzą gorzej i dotąd zdejmowały okulary ochronne, żeby założyć czytające. Powiększenie jest wbudowane w szkło ochronne, więc jedna para obsługuje obie funkcje. Milwaukee robi tę wersję w mocach +1, +1,5, +2 i +2,5 dioptrii, a moc dobiera się jak przy okularach do czytania.
Jakie okulary do szlifowania metalu?
Z bocznymi osłonami, z symbolem K na szybce i z klasą optyczną 1, jeśli praca trwa całą zmianę. Przy szlifierce kątowej same okulary są minimum, a nie kompletem, bo odpryski nadlatują też od dołu, więc dokłada się przyłbicę. Szkło zużywa się tu szybciej niż gdziekolwiek indziej.
Kiedy sprawdzają się okulary ochronne fotochromowe?
Przy ciągłym wchodzeniu i wychodzeniu z budynku, czyli u instalatorów, dekarzy i ekip montażowych. Szkło zmienia zaciemnienie razem z natężeniem światła, więc znika moment, w którym pracownik podnosi przyciemnione okulary na czoło i zostaje bez ochrony. W pomieszczeniu wersja bezbarwna daje to samo taniej.
Kiedy potrzebna jest przyłbica przezroczysta?
Gdy zagrożenie dotyczy całej twarzy, a nie samych oczu: wykaszanie, szlifowanie, cięcie ściernicą, praca nad głową. Przyłbica osłania oczy, twarz i szyję, a przy poważniejszym ryzyku zakłada się ją razem z okularami, bo od dołu pozostaje otwarta.
Okulary ochronne korekcyjne czy nakładki na własne okulary?
Nakładki ochronne zakłada się na własne oprawki i są tańsze. Gogle w rozmiarze pozwalającym nałożyć je na okulary dają szczelność na całym obrysie oczodołu, więc wygrywają tam, gdzie w powietrzu jest pył. Same okulary korekcyjne bez bocznych osłon ochroną oczu nie są.
