Oznaczenia obuwia ochronnego zmieniły się w wydaniu EN ISO 20345:2022. Litera P nadal znaczy metalową wkładkę antyprzebiciową, a nowe kody PL i PS opisują wkładki niemetalowe badane gwoździem o średnicy 4,5 mm i 3 mm. Doszły klasy wodoszczelne S6 i S7 oraz dopiski SC i LG. Buty ze starym opisem na metce zostają zgodne.
Na metkach nowych butów pojawiły się kody, których w poprzednim wydaniu normy nie było: S1PS, S3S, S7L. Ten tekst tłumaczy tylko to, co się zmieniło, i pokazuje, jak przełożyć stare oznaczenie na nowe. Podstawy klas opisaliśmy osobno w poradniku obuwie robocze S1, S2, S3. Piszemy o tym z perspektywy zamówienia dla całej ekipy, nie jednej pary.
W handlu „obuwie ochronne” znaczy wszystko z podnoskiem, ale normy dzielą ten sprzęt na trzy dokumenty: EN ISO 20345 to obuwie bezpieczne z podnoskiem na 200 J, EN ISO 20346 obuwie ochronne z podnoskiem na 100 J, a EN ISO 20347 obuwie zawodowe bez podnoska. Kody S1PS, S3S i S7L pochodzą z EN ISO 20345.
Co zmieniło się w EN ISO 20345:2022
Zmieniły się oznaczenia i badania, nie sama konstrukcja klas.
- Wkładka antyprzebiciowa ma trzy kody zamiast jednego. P to wkładka metalowa, PL i PS to wkładki niemetalowe. Różnica między PL i PS siedzi w średnicy gwoździa użytego w badaniu.
- Doszły klasy S6 i S7. Opisują buty wodoszczelne w całości, wcześniej zapisywane jako S2 WR i S3 WR.
- Antypoślizgowość wypadła z oznaczeń. SRA, SRB i SRC już nie istnieją. Badanie podstawowe przechodzi każdy but i nie dostaje za to znaku, a SR to nazwa badania dodatkowego.
- Odporność na paliwo i olej (FO) przestała być wymogiem klasy. Nowy but ma ją tylko wtedy, gdy na metce stoi FO.
- Doszły dobrowolne dopiski SC i LG, a symbol WRU zmienił się w WPA.
Podnosek został bez zmian: uderzenie 200 J i ściskanie 15 kN to nadal warunek wejścia dla każdego buta bezpiecznego, od SB w górę. Kto potrzebuje odświeżyć, co dokłada każda klasa, znajdzie tabelę w naszym wpisie o obuwiu roboczym S1, S2, S3.
Tabela kodów po zmianie normy
Poniżej oznaczenia, które w wydaniu z 2022 roku doszły albo zmieniły znaczenie.
| Kod | Co oznacza | Typowe zastosowanie |
|---|---|---|
| P | Wkładka antyprzebiciowa metalowa, badana gwoździem 4,5 mm | Rozbiórki, gruz z prętami |
| PL | Wkładka niemetalowa, badana gwoździem 4,5 mm | Budowa, gdy liczy się masa buta |
| PS | Wkładka niemetalowa, badana cieńszym gwoździem 3 mm | Wkręty, druty, odpryski blachy |
| S1P, S1PL, S1PS | Klasa S1 z wkładką odpowiednio P, PL albo PS | Hala i instalacje: sucho, ale ostro |
| S3, S3L, S3S | Klasa S3 z wkładką odpowiednio P, PL albo PS | Budowa, mokry i nierówny grunt |
| S6 | Wymagania S2 plus wodoszczelność całego buta (WR) | Mokro, bez ryzyka przebicia |
| S7, S7L, S7S | Wymagania S3 plus wodoszczelność całego buta | Wykopy, praca w deszczu i błocie |
| SC | Nadnosek zdał badanie ścierania (1000 cykli) | Praca na kolanach |
| LG | Podeszwa zdała badanie chwytu na szczeblu drabiny | Instalatorzy, dekarze |
| SR | Dodatkowe badanie antypoślizgowe na ceramice z gliceryną | Mokre i tłuste posadzki |
| WPA | Odporność cholewki na przenikanie i wchłanianie wody (dawne WRU) | Rosa, mżawka, krótki kontakt z wodą |
| FO | Odporność podeszwy na olej napędowy i paliwo | Warsztat samochodowy, mechanika |
Do hali i instalacjiPółbuty ochronne Milwaukee tkanina S1PS FLEXTRED "44"Lekki półbut do prac w hali i na instalacjach, z ochroną podeszwy przed przebiciem.Sprawdź w sklepie
P, PL czy PS: czym różnią się wkładki
But może nosić tylko jedno z tych trzech oznaczeń. Jeśli na metce stoi PS, nie ma tam ani P, ani PL.
Metalowa płytka (P) i wkładka niemetalowa badana tym samym gwoździem 4,5 mm (PL) odpowiadają na to samo zagrożenie: gwóźdź albo pręt wbijający się od spodu. PS to badanie cieńszym gwoździem 3 mm, więc obejmuje przedmioty smuklejsze od typowego gwoździa budowlanego, na przykład wkręty i odpryski blachy po cięciu. Na placu, po którym walają się blachowkręty, ta różnica ma znaczenie.
| Cecha | Wkładka metalowa (P) | Wkładka niemetalowa (PL, PS) |
|---|---|---|
| Gwóźdź w badaniu | 4,5 mm | PL 4,5 mm, PS 3 mm |
| Masa i przewodzenie zimna | Cięższa, wychładza stopę | Lżejsza, nie przewodzi |
| Zachowanie podeszwy | Sztywna płytka trzyma kształt | Gnie się razem z podeszwą |
| Bramki i detektory metalu | Reaguje | Nie reaguje, jeśli podnosek też jest niemetalowy |
S6 i S7: kiedy wodoszczelny jest cały but
Klasy S2 i S3 mówią o cholewce, nie o całym bucie. Kod WPA (dawniej WRU) znaczy, że materiał cholewki przeszedł badanie przenikania i wchłaniania wody. Woda może natomiast wejść szwem, językiem albo połączeniem z podeszwą, bo tych miejsc badanie cholewki nie obejmuje.
Wodoszczelność całego buta to WR i osobne badanie, w praktyce membrana. Norma z 2022 roku dała temu połączeniu własne klasy: S6 odpowiada S2 z WR, a S7 odpowiada S3 z WR. Do S7 dochodzą warianty S7L i S7S, zależnie od rodzaju wkładki. Zapis „S3 WR” z metek sprzed zmiany opisuje dokładnie to samo, co dzisiejsze S7.
SC, LG i pozostałe dopiski
- SC to badanie nadnoska. Gumowa albo poliuretanowa nakładka na nosku musi wytrzymać 1000 cykli ścierania. Nakładkę widać na wielu butach, ale bez dopisku SC nikt jej nie badał.
- LG to chwyt na drabinie. Badanie sprawdza, jak podeszwa trzyma się szczebla w obszarze między obcasem a przodem stopy. Jest dobrowolne, więc nosi je niewiele modeli.
- Brak SR nie znaczy, że but się ślizga. Badanie podstawowe na płytce ceramicznej z roztworem detergentu jest obowiązkowe dla wszystkich i nie dostaje osobnego znaku. SR to badanie na tej samej ceramice, ale z gliceryną, czyli trudniejsze.
- FO trzeba sprawdzić osobno. Nowy S3 bez dopisku FO nie deklaruje odporności na paliwo i olej. W warsztacie samochodowym to pierwsza rzecz do obejrzenia na metce.
Przy okazji oznaczenie, które z EN ISO 20345 nie pochodzi, a bywa z nią mieszane: ESD. Antyelektrostatyczność „A” dopuszcza rezystancję od 0,1 MΩ do 1000 MΩ, a obuwie ESD certyfikuje się według EN 61340-5-1 z górną granicą 35 MΩ, czyli w znacznie węższym oknie. Na stanowisku z elektroniką „A” nie zastąpi ESD. Widać to na metkach Milwaukee: FLEXTRED opisany jest jako S3S ESD SC FO SR, a ARMOURTRED jako S3S ESD CI HI HRO SC FO LG SR.
Buty ze starym oznaczeniem: czy nadal są zgodne
Tak. Zmiana wydania normy nie unieważnia butów w użyciu ani certyfikatów wydanych wcześniej. Certyfikat oceny typu UE zachowuje ważność do daty na dokumencie, a wystawia się go na maksymalnie pięć lat. Para kupiona przed zmianą zostaje sprawnym środkiem ochrony do chwili, w której straci właściwości ochronne.
Nowe wydanie nosi rok 2022, a producenci przechodzili na nie w latach 2023 i 2024, dlatego oba zapisy funkcjonują obok siebie. Kłopot pojawia się przy zamówieniu „takich samych jak poprzednio”, kiedy kod z faktury sprzed dwóch lat nie istnieje już w katalogu.
| Stare oznaczenie | Dzisiejszy zapis | Co sprawdzić przy zamówieniu |
|---|---|---|
| S3 z wkładką stalową | S3 | Nic, kod się nie zmienił |
| S3 z wkładką tekstylną | S3L albo S3S | Literę po S3: L to gwóźdź 4,5 mm, S to 3 mm |
| S1P z wkładką tekstylną | S1PL albo S1PS | Tę samą literę co wyżej |
| S2 WR | S6 | Czy chodzi o cały but, nie samą cholewkę |
| S3 WR | S7, S7L albo S7S | Rodzaj wkładki antyprzebiciowej |
| WRU | WPA | Nic, zmienił się tylko symbol |
| SRA, SRB, SRC | Brak znaku albo SR | Nic, badanie podstawowe przechodzi każdy but |
| FO w standardzie klasy | Dopisek FO | Czy FO jest wypisane, gdy pracujesz przy paliwie |
Co to zmienia przy zamówieniu obuwia na jesień
Jesienią rozstrzyga się jedno pytanie: czy wystarczy cholewka odporna na wodę, czy potrzebny jest but wodoszczelny. Na rusztowaniu po nocnym deszczu i na mokrej trawie WPA z klasy S2 albo S3 daje sobie radę. W wykopie i przy pracy w opadach cholewka nasiąka od dołu, a wtedy sensowniejsze są S6 i S7, czyli membrana w całym bucie.
Do tego dochodzą dopiski pod stanowisko. CI ma sens tam, gdzie stopa stoi godzinami na zimnym betonie, LG dla ekipy spędzającej dzień na szczeblach, SC przy pracy na kolanach. Zamawiając dla ludzi, wpisz w zapotrzebowanie kod, a nie „buty budowlane”.
Na jesienne budowyPółbuty ochronne Milwaukee skóra S3S FLEXTRED "43"Skórzana cholewka i ochrona podeszwy przed przebiciem na mokry, nierówny grunt.Sprawdź w sklepie
Kiedy but przestaje chronić
Obuwie bezpieczne według EN ISO 20345 to środek ochrony indywidualnej kategorii II, więc przechodzi badanie typu w jednostce notyfikowanej i nosi znak CE. Pracodawca ma obowiązek dostarczyć taki sprzęt nieodpłatnie i wyłącznie z aktualną oceną zgodności, a sam podział na kategorie opisaliśmy we wpisie o środkach ochrony indywidualnej: kategorie I, II i III.
Norma nie podaje daty ważności buta, bo zużycie zależy od stanowiska. Do wycofania pary wystarczy jedna z tych rzeczy: starty bieżnik, pęknięta podeszwa, przetarta cholewka przepuszczająca wodę, wgnieciony nosek. Podnoska po mocnym uderzeniu nie sprawdzisz w warsztacie, więc taka para idzie na bok, nawet jeśli z zewnątrz wygląda przyzwoicie.
Na jesienne prace w terenie
Buty ochronne Milwaukee skóra S3S FLEXTRED "45"Ochrona podeszwy i cholewki tam, gdzie pod nogami jest błoto.Sprawdź w sklepie
Nakolanniki ochronne żelowe PROFINakolanniki do robót przy gruncie, gdzie klęczy się w błocie i na żwirze.Sprawdź w sklepie
Rękawice robocze z dzianiny, powlekane gumą, szaro-szareRękawice domykają komplet ochrony na stanowisku.Sprawdź w sklepieCo dalej
Weź do ręki metkę pary, którą nosisz teraz, i przepisz kod. Jeśli kończy się na S3 albo S1P, w nowym katalogu szukaj tego samego kodu z literą L lub S, zależnie od tego, jaką wkładkę chcesz mieć pod podeszwą. Modele w klasach S1PS i S3S znajdziesz w kategorii obuwie robocze. Nie wiesz, który kod odpowiada Twojemu stanowisku? Napisz albo zadzwoń, obuwie i odzież BHP dobieramy ekipom od 1979 roku.
Najczęściej zadawane pytania
Co oznacza S1PS w butach roboczych?
S1PS to klasa S1 z niemetalową wkładką antyprzebiciową badaną gwoździem o średnicy 3 mm. Wydanie EN ISO 20345:2022 rozbiło dawne oznaczenie P na trzy: P dla wkładki metalowej, PL dla niemetalowej badanej gwoździem 4,5 mm i PS dla niemetalowej badanej gwoździem 3 mm. But nosi tylko jedno z nich.
Czym różni się S3 od S3S?
Zestaw ochron jest ten sam, różni się materiał i badanie wkładki antyprzebiciowej. S3 to wkładka metalowa badana gwoździem 4,5 mm, a S3S wkładka niemetalowa badana cieńszym gwoździem 3 mm. S3S waży mniej, nie przewodzi zimna i nie reaguje na detektory metalu. Wariant pośredni to S3L, czyli wkładka niemetalowa badana gwoździem 4,5 mm.
Czy wkładka niemetalowa chroni tak samo jak metalowa?
W badaniu normowym obie muszą przejść test przebicia: PL sprawdza się gwoździem 4,5 mm jak wkładka metalowa, a PS gwoździem 3 mm, więc obejmuje też cieńsze przedmioty. Różnice praktyczne leżą poza samą ochroną: wkładka niemetalowa waży mniej, nie wychładza stopy i przechodzi przez bramki, a metalowa płytka jest sztywniejsza.
Czy buty z oznaczeniem S3 SRC nadal są zgodne z normą?
Tak. Kody SRA, SRB i SRC zniknęły z wydania z 2022 roku, ale but z takim opisem nie stracił właściwości ani legalności. Certyfikat wystawiony na poprzednie wydanie normy jest ważny do daty na dokumencie, a parę w użyciu wymienia się wtedy, gdy zużyje się bieżnik lub cholewka.
Co oznacza S7L w obuwiu ochronnym?
S7L to klasa S3 uzupełniona wodoszczelnością całego buta (WR) i wyposażona w niemetalową wkładkę antyprzebiciową badaną gwoździem 4,5 mm. Przed 2022 rokiem taki but opisywano jako S3 WR z wkładką tekstylną. Odpowiednikiem z wkładką metalową jest S7, a z wkładką badaną gwoździem 3 mm S7S.
