Kanał płaski wybiera się wtedy, gdy trasa musi zmieścić się nad szafką albo w obudowie z płyty, a okrągły wtedy, gdy liczy się przepływ i jak najmniejszy opór. Popularna para 55x110 i Ø100 wygląda w katalogu na zamienniki, ale przekrój płaskiego kanału jest o blisko jedną czwartą mniejszy.
Druga rzecz, która zaskakuje przy montażu, to redukcja. Ludzie szukają jej osobno, bo dopiero na miejscu okazuje się, że króciec wentylatora ma Ø125, a przewiert w ścianie jest stumilimetrowy. Redukcja nie jest awaryjną łatką, tylko zwykłym elementem trasy, tyle że ma swoje miejsce i swoje zasady.
Kategoria w sklepieKanały wentylacyjneWszystkie modele z cenami i dostępnością na jednej stronie.Zobacz produkty →Kanał płaski czy okrągły
Różnica sprowadza się do miejsca, jakie trasa zajmuje, oraz do tego, jak mocno dławi przepływ. Przekroje w tabeli policzyliśmy z wymiarów nominalnych: pole prostokąta dla kanału płaskiego, pole koła dla okrągłego.
| Rodzaj | Wymiar | Przekrój | Gdzie się sprawdza |
|---|---|---|---|
| Płaski | 55x110 mm | 60,5 cm² | Nad zabudową kuchenną, w obudowie z płyty, w niskim suficie podwieszanym |
| Płaski | 75x150 mm | 112,5 cm² | Dłuższe trasy płaskie i okap, gdy 55x110 już dławi |
| Okrągły | Ø100 mm | 78,5 cm² | Wentylator łazienkowy, krótki przewiert przez ścianę |
| Okrągły | Ø125 mm | 122,7 cm² | Okap kuchenny, dłuższa trasa z kilkoma kolanami |
| Okrągły | Ø150 mm | 176,7 cm² | Mocniejszy okap i trasa z kilkoma zmianami kierunku |
Z tych liczb wychodzi rzecz, która dziwi przy pierwszym zakupie. Kanał 55x110 i rura Ø100 są w systemie traktowane jako para: mają wspólne kolano przejściowe, wspólne łączniki i te same zakończenia. Przekrój mają jednak różny, bo 60,5 cm² to o niemal jedną czwartą mniej niż 78,5 cm².
To nie jest błąd producenta. Kanał płaski wchodzi tam, gdzie rura okrągła się nie zmieści, i za tę zaletę płaci się przekrojem. Jeśli trasa ma metr i jedno kolano, nikt tego nie zauważy. Przy pięciu metrach i trzech zmianach kierunku różnica robi się słyszalna: wentylator pracuje głośniej i mniej wyciąga.
Kanał płaskiKanał wentylacyjny płaski 55x110 mm, 1,0 mPodstawowy odcinek trasy płaskiej, ten sam profil co kolana, łączniki i kolano przejściowe na rurę okrągłą.Sprawdź w sklepie Jak przeliczyć przekrój płaski na okrągły
Rachunek robi się raz, przed wyjazdem po materiał. Pole kanału płaskiego to szerokość razy wysokość. Pole kanału okrągłego to pi razy kwadrat średnicy podzielony przez cztery. Dla dwóch najczęściej spotykanych par wychodzi tak.
| Kanał płaski | Przekrój | Kanał okrągły z tej samej rodziny | Przekrój | Różnica |
|---|---|---|---|---|
| 55x110 mm | 60,5 cm² | Ø100 mm | 78,5 cm² | płaski mniejszy o około 23 procent |
| 75x150 mm | 112,5 cm² | Ø125 mm | 122,7 cm² | płaski mniejszy o około 8 procent |
Sam przekrój to nie cała prawda. Przy podobnym polu opór rośnie razem z obwodem, bo powietrze ociera się o ściankę. Kanał 55x110 ma obwód 330 mm przy polu 60,5 cm². Rura Ø100 ma obwód 314 mm przy polu 78,5 cm². Płaski ma więc więcej ścianki na mniej przekroju i stąd bierze się jego gorsza charakterystyka na dłuższym odcinku.
Wniosek jest krótki. Ciasna zabudowa, krótka trasa, jedno kolano: kanał płaski. Trasa dłuższa niż kilka metrów albo z kilkoma zmianami kierunku: kanał okrągły, a jeśli płaski musi zostać, to w większym rozmiarze.
Kanał płaski to nie jeden standard
W sprzedaży funkcjonują cztery przekroje kanału płaskiego: 55x110, 60x120, 75x150 i 60x204 mm. Wyglądają podobnie, różnią się o kilka milimetrów, a kształtki jednego rozmiaru nie wchodzą na drugi. To najczęstszy powód drugiej wycieczki do sklepu tego samego dnia.
Zanim dokupisz kolano albo łącznik, zmierz suwmiarką kanał, który już masz, i zapisz obie liczby. Nazwa handlowa bywa zaokrąglona, wymiar nie kłamie. Trzon naszego asortymentu to 55x110 i 75x150 z kompletem kształtek do obu, więc jeśli instalacja jest w jednym z tych rozmiarów, dołożenie brakującego elementu nie jest problemem. Cała lista jest w kategorii Kanały wentylacyjne.
Redukcja wentylacyjna: element, o którym pamięta się na końcu
Redukcja łączy dwie różne średnice albo dwa różne przekroje. Potrzebna jest częściej, niż wynika to z planu, bo urządzenia i otwory budowlane rzadko trafiają w ten sam wymiar. Okap ma króciec Ø125, przewiert w ścianie Ø100, wentylator łazienkowy Ø100, a stary kanał w szachcie swoje.
W praktyce spotyka się cztery sytuacje:
- Dwie różne średnice kanału okrągłego, na przykład Ø125 na Ø100 albo Ø150 na Ø125. Tu wchodzi zwykła redukcja jednostopniowa.
- Nieznana albo niepewna średnica po drugiej stronie. Wtedy lepiej sprawdza się redukcja wielostopniowa, którą przycina się na tym stopniu, który jest potrzebny.
- Dwa rozmiary kanału płaskiego, czyli przejście z 75x150 na 55x110.
- Przejście z płaskiego na okrągły. Robi je kolano przejściowe albo łącznik zmiennego przekroju, nie redukcja.
Zasady, które oszczędzają nerwy przy montażu:
- Zwężaj jak najpóźniej. Jeśli trasa ma pięć metrów i musi skończyć się na Ø100, prowadź ją Ø125 i zredukuj tuż przed zakończeniem, a nie zaraz za wentylatorem.
- Nie schodź poniżej króćca urządzenia. Kanał węższy od wylotu wentylatora dławi go od pierwszego metra i żaden dalszy odcinek tego nie odrobi.
- Sprawdź, który koniec redukcji wchodzi w kanał, a który go obejmuje. Kupiona odwrotnie nie zamontuje się bez taśmy i improwizacji.
- Każda redukcja to dodatkowy opór. Dwie redukcje na jednej trasie zwykle znaczą, że trasę dało się poprowadzić inaczej.
RedukcjaRedukcja wielostopniowa kanałów wentylacyjnych okrągłychJeden element obsługuje kilka średnic, bo odcina się go na tym stopniu, który jest potrzebny. Ratuje montaż, kiedy króciec urządzenia nie zgadza się z kanałem.Sprawdź w sklepie Jeśli redukujesz między kanałami płaskimi, szukaj kształtki opisanej dwoma parami liczb, na przykład 75x150 na 55x110. Dopasowanie płaskiego kanału do okrągłej rury to już inny element, bo poza rozmiarem zmienia się tam kształt przekroju.
Kolana i trójniki, czyli gdzie ucieka przepływ
Każda zmiana kierunku kosztuje. Kolano 90 stopni kosztuje najwięcej, bo powietrze musi zawrócić na krótkim odcinku. Dwa kolana 45 stopni ustawione jedno za drugim dają ten sam obrót po łagodniejszym łuku i stawiają mniejszy opór. Jeśli miejsce pozwala, to zawsze lepszy układ.
W kanale płaskim kolana dzielą się na poziome i pionowe, czyli takie, które skręcają w płaszczyźnie szerokości, i takie, które łamią trasę w płaszczyźnie grubości. Na zdjęciu wyglądają niemal identycznie, więc przy zamawianiu trzeba wiedzieć, które z nich jest potrzebne.
Dwie rzeczy, o których łatwo zapomnieć przy planowaniu:
- Zostaw prosty odcinek zaraz za wentylatorem. Kolano wpięte bezpośrednio w króciec zaburza strumień i podnosi hałas.
- Trójnik nie dzieli powietrza po równo. Pójdzie ono tam, gdzie opór jest mniejszy, czyli krótszą gałęzią. Jeśli obie gałęzie mają realnie ciągnąć, dłuższą prowadzi się większym przekrojem.
Aluminiowa rura elastyczna: kiedy pomaga, a kiedy jest półśrodkiem
Rura elastyczna rozwiązuje problemy, których sztywny kanał nie rozwiąże: dojście do króćca pod nietypowym kątem, kilkanaście centymetrów rozjazdu między osią otworu a osią wentylatora, odcięcie drgań urządzenia od reszty instalacji. Na takim odcinku jest dokładnie tym, czego trzeba.
Problem zaczyna się wtedy, gdy elastyczny przewód zastępuje całą trasę. Karbowana ścianka stawia znacznie większy opór niż gładka rura o tej samej średnicy. Do tego dochodzi to, co robi z nią montaż. Nierozciągnięty flex ma harmonijkę na całej długości. Zwisający między punktami mocowania zbiera kondensat w dolnym łuku. Zbyt ciasno wygięty po prostu się zaciska.
Jeśli używasz rury elastycznej, rozciągnij ją maksymalnie, prowadź możliwie prosto, podeprzyj co kilkadziesiąt centymetrów i nie chowaj nadmiaru zwiniętego w kłębek nad sufitem. Zapas tnie się, a nie zwija.
Rura elastycznaAluminiowa rura elastyczna wentylacyjna Ø115 mm, 3 mTrzy metry przewodu do krótkich połączeń i dojść do króćca, tam gdzie sztywna rura nie wejdzie w kąt.Sprawdź w sklepie Szczelność i mocowanie trasy
Kanał z PCV łączy się na wcisk przez łącznik albo kielich. Samo wciśnięcie nie daje szczelności: na styku zostaje szczelina, przez którą przy dłuższej trasie ucieka zauważalna część strumienia. Połączenia okleja się taśmą aluminiową, nie malarską i nie izolacyjną, bo tamte po sezonie odchodzą.
Trasę mocuje się tak, żeby odcinek się nie uginał między podporami. Obwisły kanał zbiera kondensat w najniższym punkcie, a woda wraca stamtąd do wentylatora. Z tego samego powodu odcinek biegnący na zewnątrz prowadzi się z lekkim spadkiem w stronę wylotu.
Na trasie kończącej się na elewacji przydaje się łącznik z zaworem zwrotnym. Zimą blokuje ciąg wsteczny, czyli zimne powietrze wpadające do mieszkania po wyłączeniu wentylatora. Jeśli kanał biegnie przez nieogrzewane poddasze, dołóż do tego izolację, bo ciepłe wilgotne powietrze w zimnej rurze skrapla się natychmiast.
Drzwiczki rewizyjne: gdzie je wstawić, żeby dało się posprzątać
Kanał wentylacyjny zbiera tłuszcz, kurz i wilgoć. Po kilku sezonach różnica w wydajności bywa spora, tylko że do zabudowanej trasy nie ma jak się dostać. Dlatego rewizję planuje się razem z trasą, a nie rok później, kiedy z kratki zaczyna wiać zapachem.
Miejsca, w których drzwiczki naprawdę się przydają:
- Przy zmianie kierunku, bo w kolanie osad zbiera się najszybciej.
- Przy trójniku, czyli tam, gdzie trasa się rozgałęzia.
- Obok wentylatora, żeby dało się wyjąć urządzenie bez rozbierania zabudowy.
- W miejscu wpięcia do szachtu, gdzie kończy się Twoja instalacja, a zaczyna wspólna.
- W obudowie z płyty, jeśli trasa biegnie w suficie podwieszanym albo w kasetonie nad szafkami.
Rozmiar dobiera się do tego, co ma przejść przez otwór: ręka z pędzlem, końcówka odkurzacza albo cały zawór. Typowe wymiary to 15x15, 15x20, 20x20, 20x30 i 20x40 cm, a pełna lista jest w kategorii Drzwiczki rewizyjne. Przed zamknięciem zabudowy sprawdź jeszcze jedno: czy drzwiczki da się otworzyć po założeniu listwy albo szafki. Ten błąd wychodzi dopiero pół roku później.
Co dalej
Ten wpis dotyczy trasy kanału. Zakończenia, czyli to, co widać na ścianie i pod sufitem, opisaliśmy osobno: dobór kratki i anemostatu znajdziesz w poradniku Jaka kratka wentylacyjna i anemostat, a wybór między nawiewnikiem, kratką i anemostatem przy szczelnych oknach w tekście Szczelne okna a wentylacja grawitacyjna: nawiewnik, kratka czy anemostat.
Przy kompletowaniu trasy najczęściej brakuje dwóch rzeczy: kształtki przejściowej i redukcji. Jeśli nie masz pewności, co pasuje do instalacji, którą już masz, zadzwoń i podaj zmierzone wymiary. Sprzedajemy systemy wentylacyjne od 1979 roku i element dobieramy najszybciej po dwóch liczbach z suwmiarki.
Trasa od wentylatora do zakończenia
Kanał wentylacyjny okrągły Ø100 mm, 1,5 mPółtorametrowy odcinek rury Ø100, podstawowy rozmiar przy wentylatorze łazienkowym i przewiercie przez ścianę.Sprawdź w sklepie
Kolano łącznikowe 90° kanału wentylacyjnego 55x110/Ø100 mmKolano, które w jednym elemencie skręca o 90 stopni i przechodzi z kanału płaskiego 55x110 na rurę Ø100.Sprawdź w sklepie
Drzwiczki rewizyjne plastikowe 15x20 cm, białeRewizja do zabudowy z płyty i do szachtu, rozmiar na rękę z pędzlem i końcówkę odkurzacza.Sprawdź w sklepieTrasa rozstrzyga o oporach, ale wciąż trzeba wpiąć w nią urządzenie o właściwej charakterystyce. Różnice między konstrukcjami i sposób liczenia wymaganej wydajności opisaliśmy w poradniku wentylator osiowy, promieniowy czy kanałowy.
Najczęściej zadawane pytania
Kanały wentylacyjne PCV: płaskie czy okrągłe?
Płaskie, kiedy trasa musi zmieścić się w ciasnej zabudowie, nad szafką kuchenną albo w niskim suficie podwieszanym. Okrągłe, kiedy trasa jest dłuższa, ma kilka zmian kierunku albo obsługuje okap. Przy tej samej rodzinie systemowej kanał płaski 55x110 ma przekrój 60,5 cm², a rura Ø100 aż 78,5 cm², więc okrągły przepuszcza więcej powietrza przy mniejszym oporze.
Redukcja wentylacyjna, jaką dobrać?
Zacznij od dwóch wymiarów: średnicy króćca urządzenia i średnicy kanału. Przy znanych obu wielkościach wystarczy redukcja jednostopniowa, na przykład Ø125 na Ø100 albo Ø150 na Ø125. Jeśli jedna strona jest niepewna, bezpieczniejsza jest redukcja wielostopniowa, którą przycina się na potrzebnym stopniu. Nigdy nie schodź poniżej średnicy wylotu wentylatora i zwężaj możliwie blisko końca trasy.
Kanał wentylacyjny płaski 75x150, czemu odpowiada?
Przekrojem najbliżej mu do rury Ø125. Pole kanału 75x150 to 112,5 cm², pole rury Ø125 to 122,7 cm², czyli płaski jest mniejszy o około 8 procent. To rozmiar do okapu kuchennego i do dłuższych tras płaskich tam, gdzie 55x110 już dławi. Kształtki do 75x150 nie pasują do 55x110, więc przy dokupowaniu elementów trzeba trzymać się jednego rozmiaru.
Aluminiowa rura elastyczna, kiedy jej użyć?
Na krótkim odcinku: dojście do króćca pod nietypowym kątem, wyrównanie rozjazdu między osią otworu a osią wentylatora, odcięcie drgań urządzenia. Do prowadzenia całej trasy się nie nadaje, bo karbowana ścianka stawia dużo większy opór niż gładka rura o tej samej średnicy. Jeśli już jej używasz, rozciągnij ją maksymalnie i nie zostawiaj nadmiaru zwiniętego nad sufitem.
Redukcja kanałów płaskich, jak ją wykonać?
Gotową kształtką opisaną dwiema parami liczb, na przykład 75x150 na 55x110. Samodzielne zwężanie kanału płaskiego taśmą i pianką kończy się nieszczelnością i turbulencją w miejscu przewężenia. Przejście z kanału płaskiego na okrągły to osobny element, bo zmienia się nie tylko wymiar, ale i kształt przekroju: robi to kolano przejściowe albo łącznik zmiennego przekroju.